Ongewenste Interpunctie
Er is altijd wel iemand die zegt dat het niet zo bedoeld was. Dat het “niet zo erg” was. Alsof de ernst van een grens bepaald wordt door degene die haar overschrijdt. Alsof toestemming iets is wat pas bestaat wanneer hij het erkent.
Zinnen komen zonder leestekens, zonder schaamte. Woorden die klinken als ademnood. Hij, of beter: het type, schrijft niet om te spreken, maar om binnen te dringen. Een nee hoort hij als komma. Stilte als uitnodiging. Zijn taal is geen communicatie, het is kolonisatie: telkens een stap verder, tot er geen ruimte meer overblijft die van de ander is.
De grammatica van macht
Wie geen leestekens kent, kent ook geen grenzen. Wie weigert stil te staan, weigert erkenning van de ander. Grensoverschrijding is niet het grote gebaar, maar de kleine volharding van iemand die zichzelf onmisbaar vindt.De eerste overtreding is al genoeg. De grens ligt bij het woord “nee”, niet bij herhaling, niet bij schade, niet bij discussie. Wie doorgaat na dat moment, weigert niet alleen respect; hij claimt het recht om te beslissen wat een ander voelt.Dat is de essentie van macht: de arrogantie om betekenis te monopoliseren.
De taal van vergoelijking
“Je overdrijft.”
“Zo erg was het niet.”
“Je weet dat ik het goed bedoelde.”
Taal wordt een excuusmachine. De dader herdefinieert wat gebeurd is; de grens verschuift van feit naar mening. En zo wordt elke vrouw verplicht haar eigen ervaring te verdedigen in plaats van beschermd te worden. Intentie is irrelevant.Alleen de ervaring telt. De grens ligt waar ze wordt gevoeld, niet waar hij haar toelaat.
De culturele luiheid
We leven in een cultuur die mannen leert vol te houden. Blijven proberen, niet opgeven, “een echte man” zijn. Volharding die in de liefde romantisch heet, heet in werkelijkheid blindheid. De meeste vrouwen kennen die blindheid. Het bericht dat te laat op de avond komt. De glimlach die verplicht lijkt. Het compliment dat een verplichting wordt. De stilte die niet veilig is. En telkens opnieuw de zin die alles samenvat:
“Zo erg was ik nou ook weer niet.”
Geen excuus, geen vraag, maar een evaluatie. De maatstaf van macht in één zin samengebald.
De nieuwe generatie
Mijn dochter, dertien, schreef voor school een paper over grensoverschrijdend gedrag. Ze haalde vijfennegentig procent. Een meisje dat de daad nog niet kent, begrijpt al meer van toestemming dan menig volwassene. Dat is tegelijk schrijnend en hoopvol: het bewijs dat empathie aangeleerd kan worden, dat fatsoen geen mysterie is maar opvoeding.
De les
Respect is geen gevoel. Het is gedrag. Toestemming is geen default. Ze wordt elke keer opnieuw gegeven, en ze kan elk moment worden ingetrokken: zonder uitleg.
Wie dat te ingewikkeld vindt, heeft niet te weinig kennis van vrouwen, maar te veel geloof in zijn eigen recht. De grens is geen dialoog. Ze is geen onderhandeling. Ze is een feit, uitgesproken in de eerste persoon enkelvoud.
Coda
De wetgever gaf vrouwen een eeuw geleden kiesrecht: inspraak in triviale zaken als politiek. Maar over hun eigen lichaam, hun eigen grenzen, hun eigen zwijgen blijft de beoordeling mannelijk.
Meer dan honderd jaar later menen sommigen nog steeds dat zin om te neuken een onderhandeling is, geen drift die fatsoen vraagt.
Dat mijn dochter al beter begrijpt wat respect is dan veel mannen ooit zullen doen, is geen overwinning. Het is een aanklacht.
Wie na een nee nog spreekt, heeft het recht op taal verloren.